01 / 08
Wywiad kliniczny i epigeneza
Wpływ warunków prenatalnych, porodu i wczesnego rozwoju na funkcjonowanie sensoryczne
🧬 Epigeneza w integracji sensorycznej Epigeneza to badanie tego, jak środowisko (ciąża, poród, wczesny wiek) "włącza" lub "wyłącza" geny. Dzieci z zaburzeniami SI często mają kombinację predyspozycji genetycznej (rodzina z ADHD, autyzmem) + wyzwań perinatologicznych (stres matki, cięcie cesarskie, intubacja).

### Ciąża i stymulacja układu przedsionkowego

🤰
Ciąża podtrzymywana (leżąca)

Wyklucza naturalną stymulację układu przedsionkowego płodu, która odbywa się przez kołysanie chodem matki. Brak bodźców grawitacyjnych skutkuje:

- Opóźnioną mielinizacją nerwu przedsionkowo-ślimakowego (CN VIII)
- Słabo ukształtowanymi drogami przedsionkowo-rdzeniowymi
- Obniżonym napięciem mięśniowym u dziecka
- Trudnościami z równowagą i niepewnością grawitacyjną

⚡
Stres matki i kortyzol

Silny przewlekły stres powoduje przenikanie kortyzolu przez łożysko. Konsekwencje neurorozwojowe:

- Uszkodzenie nowo powstających receptorów hipokampa
- Deficyty pamięci roboczej u dziecka
- Problemy ze snem — dysfunkcja rytmu dobowego
- Nadreaktywność ciała migdałowatego → łatwość zapanikowania

### Sposób porodu — kluczowe pytanie diagnostyczne

Mechanizm kliniczny

Dzieci urodzone naturalnie otrzymują podczas przejścia przez kanał rodny potężną kompresję proprioceptywną — bodziec torujący, który kalibruje system dotykowy przez bramkowanie w rogach tylnych rdzenia kręgowego. To jest naturalna "terapia SI" w momencie narodzin.

Znieczulenie zewnątrzoponowe (epidural)
Zmniejszona kompresja

- Obniżona czynność skurczowa macicy
- Zmniejszona naturalna kompresja proprioceptywna
- Wyższe ryzyko problemów dotykowych
- Słabsza habituacja systemu dotykowego

Cięcie cesarskie (CC)
Brak kompresji

- Całkowite zubożenie doznań proprioceptywnych
- Korelacja z obronnością dotykową w wieku przedszkolnym
- Brak naturalnej habituacji systemu dotykowego
- Częstsze niezskalibrowane progi bólu i czułości

### Fazy psychoseksualne w ujęciu neurorozwojowym

Faza | Okres | Stymulacja fizjologiczna | Skutki niezintegrowania
--- | --- | --- | ---
Oralna | 0–18 mies. | Karmienie, ssanie — stymulacja mięśnia okrężnego ust i zwojów pnia mózgu | Ślinienie, problemy z teksturami pokarmów, wady wymowy, brak stabilizacji żuchwy. Dziecko kompensuje żując koszulki (propriocepcja TMJ).
Analna | 18–36 mies. | Kontrola zwieraczy, propriocepcja miednicy, świadomość ciała | Dysfunkcje kontroli wydalania, problemy z czuciem ciała — trudności w toalecie jako objaw sensoryczny, nie behawioralny.
Falliczna | 3–6 lat | Schemat ciała, tożsamość, dominacja lateralna | Nieustalona lateralizacja, trudności z integracją bilateralną, problemy z poczuciem własnego ciała w przestrzeni.

🔬
Wskazówka kliniczna

Krytyczne pytanie w wywiadzie: Jeśli dziecko nie mogło ssać wskutek intubacji, zespołu Pierre'a Robina lub uszkodzenia wędzidełka — faza oralna pozostaje niezintegrowana. Szukaj tego w wywiadzie i konfrontuj z obserwowanymi objawami orofacjalnymi (problemy z jedzeniem, wymową, stabilizacją żuchwy).

### Praktyczne Pytania Diagnostyczne do Wywiadu

Pytania do Rodziców (w zależności od wieku dziecka):

- Ciąża: "Czy matka przeżywała stres, depresję, chorobę podczas ciąży?"
- Poród: "Naturalny czy cięcie cesarskie? Czy były powikłania? Jak długo trwał?"
- Okres noworodkowy: "Czy dziecko było intubowane? Jak długo? Czy miało problemy z ssaniem?"
- Wczesny rozwój: "Kiedy dziecko zaczęło siadać, raczkować, chodzić? Czy były jakieś opóźnienia?"
- Interocepcja: "Czy dziecko zdaje sobie sprawę z głodu, pragnienia, pełnego pęcherza?"

### Praktyczne Ćwiczenia Wczesnego Wsparcia (dla opiekunów)

🤱 Ćwiczenie 1: Stymulacja Przedsionkowa przez Ruch (dla niemowląt)

- Dla: Dzieci 0-12 miesięcy, zwłaszcza po cięciu cesarskim
- Co robić: Mama porusza się naturalnie — chodzenie, łagodne podskaiwanie z dzieckiem w ramionach
- Częstotliwość: Minimum 30 minut dziennie (naturalnie przez codzienne czynności)
- Efekt: Naturalnie stymuluje błędnik, który nie otrzymał tej stymulacji w łonie
- 💡 Wskazówka: To nie jest "terapia" — to normalna opieka nad niemowlątem. Ale u dzieci ze "słabym tonem" lub niepewnością grawitacyjną trzeba na to zwracać szczególną uwagę.

👅 Ćwiczenie 2: Odbudowa Stymulacji Oralnej (dla dzieci ze słabym ssaniem)

- Dla: Dzieci 4-24 miesiące z historią intubacji lub problemów z ssaniem
- Etapy:
  - Miękkimi palcami masuj dziąsła dziecka (wewnątrz ust)
  - Oferuj miękkie tekstury do ssania (pieluszkę, grzechotkę z drewna)
  - Nie forsuj — czekaj aż dziecko samo zainteresuje się przedmiotem
- 💡 Wskazówka: Faza oralna ma krytyczne okno czasowe. Jeśli pominęłaś ten okres, możesz to odrobić później pracą z teksturami pokarmowymi.

Następna strona →