03 / 08
Terapia ręki i praksja
Biomechanika chwytu, planowanie motoryczne, dyspraksja i rola móżdżku
🤚 Czym jest dyspraksja? Dyspraksja (zaburzenie planowania motorycznego) to trudność w organizowaniu i wykonaniu nowych, celowych ruchów — mimo że mięśnie działają prawidłowo. Dziecko wie, co chce zrobić, ale ciało nie potrafi tego wykonać płynnie bez setek powtórzeń.
Złota zasada terapii ręki

🏗️ Proximal Stability Provides Distal Mobility
Ręka jest precyzyjnym zakończeniem łańcucha biomechanicznego: staw biodrowy → tułów → bark → łokieć → nadgarstek → palce. Terapia ręki bez stabilizacji centralnej (core) to błąd metodyczny. Zaburzenia napięcia mięśni głębokich tułowia powodują: drżenie ramienia, skrajny ból dłoni, miażdżący chwyt kompensacyjny.

### Co Obserwować Podczas Badania Chwytu

🤐
Siła Chwytu

Test: Poproś dziecko, aby chwyciło Twój palec. Jak mocny jest uścisk? Czy jest symetryczny między lewą i prawą ręką?
Obserwacja: Zbyt słaby = niska propriocepcja. Zbyt mocny = brak oszczędzania siły (niedowład hamujący). Asymetryczny = słabsza strona wymaga diagnostyki.

✋
Typ Chwytu

Obserwuj: Czy dziecko używa całej ręki do długopisu? Czy tylko palców? Czy jest odpowiednia opozycja kciuka?
Norma: 18-24 mies: chwyt cylindryczny. 3 lata: chwyt trójpodporowy prymitywny. 5-6 lat: chwyt pęsetowy/dynamiczny trójpodporowy z ruchami palców, a nie nadgarstka.

🎯
Praksja (Planowanie)

Test: Poproś dziecko, aby włożyło małą perełkę do butelki po wodzie. Jak długo trwa planowanie przestrzenne?
Obserwacja: Znaczne trudności z trafieniem w otwór i niezdarność = dyspraksja lub obniżona uwaga wzrokowa.

💪
Napięcie Toniczne

Test: Zbadaj napięcie spoczynkowe kończyny górnej w różnych pozycjach.
Obserwacja: Sztywność = hipertonia (zaburzenia ośrodkowe). Miękkie ciastowate napięcie = hipotonia (częsty problem opóźnień motorycznych).

### Praktyczne Ćwiczenia Praksji i Chwytu

🏋️ Ćwiczenie 1: Wzmacnianie Mięśni Przedramienia (Forearm Strengthening)

- Dla: Dzieci 4-10 lat ze słabym, niezgrabnym chwytem
- Materiały: Terapeutyczna plastelina (Theraputty), miękkie piłeczki, gumki recepturki
- Wykonanie:
  - Dziecko ugniata plastelinę szukając ukrytych w niej koralików.
  - Rozciąga grubą gumkę na zewnątrz palcami (ćwiczy prostowniki rąk, co stabilizuje nadgarstek przy pisaniu!).
  - Ćwicz 5-10 minut dziennie.
- Progresja: Zwiększaj opór plasteliny (kolory: od żółtej do niebieskiej/czarnej).
- 💡 Wskazówka: Dzieci ze słabym chwytem często mają problem z prostownikami nadgarstka, przez co zginacze "przejmują" kontrolę i pisanie boli. Wzmacniaj górę przedramienia!

🎯 Ćwiczenie 2: Nawlekanie Perełek z Planowaniem (Sequencing)

- Dla: Dzieci 3-8 lat z dyspraksją i problemami obustronnymi
- Setup: Koraliki różnych rozmiarów, sztywny sznurek (jak sznurówka).
- Wykonanie:
  - Dziecko trzyma sznurek w ręce asystującej (ważne dla integracji bilateralnej!).
  - Ręką dominującą nawleka koraliki według zadanego wzoru (np. czerwony, niebieski, mały, duży).
- Progresja: Miększy sznurek (trudniej trafić), mniejsze koraliki, skomplikowane sekwencje logiczne.
- 💡 Wskazówka: Ręka asystująca w terapii SI jest równie ważna co manipulująca! Praca obu półkul mózgu kalibruje obręcz barkową.

🔴 Gdy dziecko ma drżenie ręki podczas pisania: Przed zmuszaniem go do szlaczków na papierze, wzmocnij Core (mięśnie tułowia) i propriocepcję ramienia poprzez tzw. "ciężką pracę" (Heavy Work): noszenie piłek lekarskich, czołganie się, jazda na deskorolce terapeutycznej na brzuchu z odpychaniem rękami.
← Poprzednia strona Następna strona →